راهکار عملی دولت و شرکت های بیمه برای پوشش ریسک زلزله چیست؟

روابط عمومی بیمه ملت- دولت در زمان رخداد زلزله‌های بزرگ، مسئولیت بزرگی دارد و نمی‌تواند از این مسئولیت در قبال شهروندان شانه خالی کند. یادداشت سایت تحلیلی- خبری آیین به قلم سمانه عزیزنصیری عضو انجمن حرفه ای صنعت بیمه و کارشناس مدیریت طرح وتوسعه بیمه ملت، با عنوان «راهکار عملی دولت و شرکت های بیمه برای پوشش ریسک زلزله چیست؟» به این موضوع پرداخته است.

بطور منطقی، ریسک زلزله قابل بیمه‌شدن توسط شرکت‌های بیمه خصوصی نیست؛ زیرا سه الزام از الزامات بیمه‌پذیر بودن ریسک را نقض می‌نماید. اگرچه عقاید مختلفی در خصوص بیمه‌پذیر بودن ریسک‌ها وجود دارد اما چند مورد از مرسوم‌ترین آنها به شرح زیر است:

رعایت اصل قانون اعداد بزرگ به این معنی که تعداد بسیار زیادی مورد بیمه همگن و مستقل باید وجود داشته باشد تا نظریه احتمال برقرار باشد.

وقوع خطر مورد بیمه باید ماهیت تصادفی داشته باشد. زمان وقوع و شدت آن باید خارج از کنترل بیمه‌گذار باشد.

مبلغ خسارت باید متناهی و در زمان محدود باشد. بیمه‌گر باید قادر باشد که خسارت را بی‌درنگ شناسایی و مقدار آن را بطور عینی تعیین نماید.

خسارت باید منجر به ضرر اقتصادی برای بیمه‌گذار شده باشد.

ریسک مورد بیمه نباید فاجعه‌آمیز باشد به این معنی که در صورت وقوع یک حادثه، تعداد بسیار زیادی از مورد بیمه‌ها دچار خسارت و آسیب نشوند.

احتمال وقوع خسارت باید قابل محاسبه باشد. ریسک‌های مورد بیمه نباید در معرض خطرات فاجعه‌آمیزی که غیر قابل محاسبه هستند قرار داشته باشند.

مقدار حق‌بیمه باید منصفانه و متناسب با زیان بالقوه مالی بیمه‌گر باشد از این رو، باید تعداد کافی بیمه‌نامه برای پوشش هزینه‌های ابتدایی توسعه و بازاریابی صادر شود.

اگر موارد فوق درست باشد، ممکن است این سوال پیش آید که چرا صنعت بیمه خصوصی در حال حاضر برای خطرات طبیعی از جمله زلزله، پوشش بیمه‌ای ارائه می‌دهند؟ یک توضیح این است که این پوشش در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم آغاز شد، زمانیکه دانشمندان به این باور رسیدند که سیاره زمین در نتیجه سرد شدن در حال کوچک شدن است و این انقباض منجر به زلزله‌هایی خواهد شد. در دهه ۱۹۶۰ نظریه صفحات تکتونیک پذیرفته شد و در این نظریه دانشمندان تشخیص داده بودند که لایه نسبتاً نازکی از پوسته شامل صفحات مختلفی است که بطور پیوسته در فضای داخلی مذاب حرکت می‌کنند. در طی تماس و برخورد این صفحات با هم، به تدریج انرژی‌های محبوس آزاد می‌شوند که منجر به وقوع زلزله‌هایی با بزرگی مختلف متناسب با مقدار انرژی آزاد شده می‌شوند. حال سوال این نیست که آیا زلزله اتفاق می‌افتد یا خیر؛ بلکه سوال این است که چه زمانی اتفاق خواهد افتاد؟

با وجود پیشرفت علم و تکنولوژی در این حوزه، همچنان احتمال وقوع زلزله‌های در مقیاس بالا و همچنین برآورد مقدار خسارت آنها چندان مشخص نیست. امروزه بیمه‌های خصوصی با ارائه پوشش زلزله، صرفنظر از اندازه زلزله، در معرض ریسک زلزله هستند. البته شرکت‌های بیمه در کانادا و ایالات متحده در معرض ریسک بیشتری قرار دارند زیرا خسارت آتش‌سوزی ناشی از زلزله نیز تحت بیمه‌ آتش‌سوزی پوشش دارد. بنابراین، حتی اگر اینطور در نظر گرفته شود که پوشش زلزله تنها در درصدی از بیمه‌نامه‌های آتش‌سوزی به عنوان پوشش اضافی وجود دارد اما ۱۰۰ درصد این بیمه‌نامه‌ها درگیر خواهند بود اگر خسارت آتش‌سوزی ناشی از زلزله رخ دهد.

خطر زلزله در بلند مدت بدون مشارکت دولت، برای شرکت‌های بیمه خصوصی قابل بیمه شدن نمی‌باشد. تنها منابع دولتی قادر به جبران خسارات ناشی از زلزله‌های بزرگ با دوره بازگشت ۵۰۰ سال یا ۱،۰۰۰ سال هستند. البته لازم بذکر است اگر زلزله‌ای دارای دوره بازگشت ۱۰۰ سال باشد، این لزوماً به این معنی نیست که وقوع آن تا ۱۰۰ سال دیگر به تاخیر می‌افتد بلکه می‌تواند در هر زمانی رخ دهد.

دولت در زمان رخداد زلزله‌های بزرگ، مسئولیت بزرگی دارد و نمی‌تواند از این مسئولیت در قبال شهروندان شانه خالی کند و اگر در این حوزه با پیشنهاد برنامه بیمه اتکایی مازاد خسارت با شرکت‌های بیمه خصوصی مشارکت نماید، منافع بسیاری کسب خواهد کرد. برنامه بیمه اتکایی با این ماهیت مزایای زیادی برای دولت در زمان وقوع بلایای طبیعی بزرگ خواهد داشت.

اول اینکه، از شرکت‌های بیمه در قبال خسارت اقتصادی بزرگ حمایت می‌نماید و ادامه فعالیت آن‌ها را امکان‌پذیر می‌سازد.

دوم، فرصت بهره‌گیری از معیارهای کاهش خسارت زلزله در قالب بیمه اتکایی را فراهم می‌نماید. البته تنها راه‌حل بلندمدت برای کاهش خسارات ناشی از بلایای طبیعی، توجه دقیق و کافی به اصول ساختمان‌سازی و کاربری زمین است.

بنابراین به نظر می‌رسد که مطلوب‌ترین برنامه برای مدیریت ریسک بلایای طبیعی، مشارکت صنعت بیمه خصوصی و دولت است. در این میان، شرکت‌های بیمه خصوصی مشابه فرآیند صدور سایر رشته‌های بیمه‌ای از جمله ارائه خدمات، تعیین نرخ و شرایط و مدیریت خسارات، اقدام به ارائه پوشش زلزله می‌نمایند. این مسئله اجازه می‌دهد که شرکت‌های بیمه ذخایر فاجعه‌آمیز برای این بخش از ریسک خود را نگهداری نمایند. با توجه به اندازه زلزله واقع شده و خسارات حاصل شده، دولت در چارچوب برنامه بیمه اتکایی حضور خواهد داشت. در اینصورت شرکت‌های بیمه مشارکت‌کننده در پرداخت خسارات بیشتر از مقدار تعیین شده، نقش نخواهند داشت. به نظر می‌رسد شرط لازم برای اجرای درست چنین برنامه‌هایی، مشارکت اجباری عموم مردم در خرید بیمه‌نامه باشد.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

  • 5 + 20 =